Wat is netcongestie en wat merk je ervan?
Wat is netcongestie? Netcongestie ontstaat wanneer op een bepaald moment meer elektriciteit via een deel van het elektriciteitsnet moet worden vervoerd dan het net daar veilig kan verwerken. Dat kan zowel gebeuren bij veel stroomverbruik als bij grote hoeveelheden teruglevering. Daardoor kan beschikbare transportcapaciteit tijdelijk schaars worden.
Wat is netcongestie precies?
Het elektriciteitsnet transporteert stroom tussen producenten en gebruikers. Daarbij hebben kabels, transformatoren en verdeelstations een maximale capaciteit.
Zodra op een bepaald moment meer transportcapaciteit wordt gevraagd dan beschikbaar is, ontstaat netcongestie. Het netwerk kan die extra stroom dan niet zonder meer veilig vervoeren.
Daarbij is het belangrijk om te begrijpen dat een gebied met netcongestie niet noodzakelijk de hele dag een volledig vol elektriciteitsnet heeft. De grootste problemen ontstaan vaak juist tijdens specifieke piekmomenten.
Denk aan een weg met voldoende capaciteit buiten de spits, maar files tijdens de drukste uren. Bij het elektriciteitsnet werkt het principe vergelijkbaar: vooral de gelijktijdige piek bepaalt of er voldoende capaciteit beschikbaar is.
Afnamecongestie en invoedingscongestie: wat is het verschil?
Netcongestie kan aan beide kanten van het elektriciteitsnet ontstaan. Daarom maken we onderscheid tussen afnamecongestie en invoedingscongestie.
Te veel gelijktijdige vraag naar stroom
Bij afnamecongestie willen gebruikers op hetzelfde moment zoveel elektriciteit van het net afnemen dat onvoldoende transportcapaciteit beschikbaar is.
Denk bijvoorbeeld aan een gebied waar veel bedrijven elektrificeren, elektrische voertuigen laden of warmtepompen tegelijk veel vermogen vragen.
Te veel gelijktijdige teruglevering
Bij invoedingscongestie wordt juist zoveel elektriciteit aan het net aangeboden dat het netwerk deze stroom niet allemaal tegelijk kan afvoeren.
Dit kan bijvoorbeeld voorkomen tijdens zonnige uren in gebieden met veel zonnepanelen of andere lokale elektriciteitsproductie.
Waarom ontstaat netcongestie?
De energietransitie verandert de manier waarop we het elektriciteitsnet gebruiken. We gebruiken steeds meer elektriciteit én produceren steeds meer stroom lokaal.
Tegelijkertijd zijn kabels, transformatorstations en andere netonderdelen niet overal ontworpen voor zulke grote veranderingen in korte tijd.
Meer zonnepanelen
Grote hoeveelheden zonne-energie kunnen op zonnige momenten voor hoge terugleverpieken zorgen.
Elektrisch vervoer
Meer elektrische auto’s en laadpunten verhogen op bepaalde momenten de vraag naar elektrisch vermogen.
Elektrificatie
Warmtepompen, elektrische productieprocessen en andere toepassingen vervangen steeds vaker fossiele energie.
Netuitbreiding kost tijd
Nieuwe kabels, transformatoren en stations kunnen niet overal direct worden gerealiseerd.
Betekent netcongestie dat het elektriciteitsnet altijd vol zit?
Nee. Dat is een belangrijk misverstand.
In veel gebieden ontstaat het capaciteitsprobleem vooral tijdens bepaalde uren. Buiten die piekmomenten kan er nog ruimte op het net aanwezig zijn.
Juist daarom zijn slimme energiesturing, flexibel verbruik en energieopslag interessant. Daarmee kan energiegebruik worden verschoven naar momenten waarop meer capaciteit beschikbaar is.
Netcongestie wordt dus sterk bepaald door wanneer elektriciteit wordt afgenomen of teruggeleverd, niet alleen door hoeveel elektriciteit iemand over een hele dag of heel jaar gebruikt.
Wat merk je als huishouden van netcongestie?
Voor veel huishoudens betekent netcongestie niet dat de stroom ineens uitvalt. Een bestaande aansluiting blijft in normale omstandigheden gewoon functioneren.
Wel kunnen de gevolgen indirect merkbaar worden. Denk bijvoorbeeld aan beperkingen rond teruglevering, lokale spanningsproblemen of een toenemende behoefte om zelf opgewekte elektriciteit slimmer te gebruiken.
Zonnepanelen
Veel gelijktijdige zonneproductie kan lokaal leiden tot hoge terugleverpieken.
Eigen verbruik
Het wordt steeds interessanter om opgewekte zonnestroom direct zelf te gebruiken in plaats van alles tegelijk terug te leveren.
Slimme aansturing
Apparaten, laadpaal en batterij kunnen steeds beter op beschikbare zonneproductie en energieprijzen worden afgestemd.
Wat betekent netcongestie voor bedrijven?
Voor bedrijven kan netcongestie veel directere gevolgen hebben. Bijvoorbeeld wanneer extra transportcapaciteit nodig is voor uitbreiding, elektrificatie of een nieuwe vestiging.
In gebieden met transportschaarste kan aanvullende capaciteit niet altijd direct beschikbaar zijn. Daardoor kunnen plannen worden vertraagd of moet worden gezocht naar oplossingen achter de bestaande netaansluiting.
Mogelijke oplossingen zijn bijvoorbeeld energiesturing, elektriciteitsopslag en het slimmer benutten van bestaande transportcapaciteit.
Voor bedrijven is het daarom essentieel om niet alleen naar jaarlijks energieverbruik te kijken, maar juist naar het vermogensprofiel en de pieken gedurende de dag.
Kan een thuisbatterij helpen bij netcongestie?
Een thuisbatterij kan bijdragen aan het verplaatsen van elektriciteit in de tijd. Zo kan zonnestroom die overdag wordt opgewekt tijdelijk worden opgeslagen en later in huis worden gebruikt.
Daardoor hoeft op dat moment minder elektriciteit rechtstreeks aan het elektriciteitsnet te worden teruggeleverd.
Andersom kan een batterij op sommige momenten energie uit het net laden en deze later gebruiken. De daadwerkelijke invloed op netcongestie hangt echter sterk af van wanneer en waarom de batterij wordt geladen of ontladen.
Een thuisbatterij is dus niet automatisch dé oplossing voor netcongestie. Het elektriciteitsnet blijft een collectief systeem en structurele netverzwaring blijft noodzakelijk.
Een slim aangestuurde batterij kan wel helpen om individuele afname- en terugleverpieken te beperken.
Waarom is de aansturing van een thuisbatterij zo belangrijk?
Twee identieke batterijen kunnen een totaal andere invloed op het elektriciteitsnet hebben wanneer ze verschillend worden aangestuurd.
Stel dat duizenden batterijen tegelijk beginnen te laden omdat de elektriciteitsprijs laag is. Dan kan de gelijktijdige elektriciteitsvraag juist toenemen.
Slim energiemanagement kijkt daarom idealiter niet alleen naar prijzen, maar ook naar eigen zonneproductie, huishoudelijk verbruik, batterijstatus en ingestelde vermogensgrenzen.
Lees ook hoe een energiemanagementsysteem (EMS) verschillende energiestromen in huis slim op elkaar kan afstemmen.
Wat hebben zonnepanelen met netcongestie te maken?
Zonnepanelen produceren veel elektriciteit op momenten waarop de zon schijnt. Wanneer een groot aantal woningen en bedrijven tegelijkertijd meer produceert dan zelf wordt gebruikt, ontstaat een gezamenlijke terugleverpiek.
Dat is vooral relevant aan de invoedingskant van het net. Meer lokaal eigen verbruik kan deze piek verkleinen.
Denk bijvoorbeeld aan het laden van een elektrische auto, het draaien van apparaten tijdens zonne-uren of het tijdelijk opslaan van zonnestroom in een batterij.
Wat verandert er als de salderingsregeling stopt?
De Nederlandse salderingsregeling stopt op 1 januari 2027.
Vanaf dat moment kan zelf opgewekte elektriciteit niet meer jaarlijks worden weggestreept tegen elektriciteit die op een ander moment van het net wordt afgenomen.
Daardoor wordt direct eigen gebruik van zonne-energie financieel belangrijker. Elektriciteit die je zelf produceert en direct gebruikt, hoeft immers niet eerst via het openbare elektriciteitsnet te worden teruggeleverd en later opnieuw te worden ingekocht.
Meer weten? Lees onze uitleg over de thuisbatterij en het einde van de salderingsregeling .
Wat kun je zelf doen bij netcongestie?
Een individuele woning lost het landelijke capaciteitsprobleem niet op. Toch kun je het eigen energieprofiel wel slimmer maken.
Welke thuisbatterij past bij jouw energieprofiel?
Een grotere batterij is niet automatisch een betere batterij. De juiste capaciteit hangt onder meer af van je verbruik, zonnepanelen, teruglevering, gewenste functies en laad- en ontlaadvermogen.
Daarnaast bepaalt de regelstrategie hoeveel voordeel je daadwerkelijk uit de batterij kunt halen.
Capaciteit thuisbatterij
Ontdek hoeveel kWh batterijcapaciteit bij jouw verbruik en zonneproductie past.
Bereken de juiste capaciteit →Thuisbatterij advies
Lees waar je op moet letten bij batterij, omvormer, systeemarchitectuur en functies.
Bekijk thuisbatterij advies →Thuisbatterij Quickscan
Krijg snel een eerste indicatie van het type batterijsysteem dat bij jouw energiesituatie kan passen.
Start de Quickscan →Vier misverstanden over netcongestie
“Het elektriciteitsnet is altijd vol”
Niet per se. Het probleem ontstaat vaak op specifieke momenten waarop de gezamenlijke vraag of teruglevering te groot wordt.
“Netcongestie betekent stroomuitval”
Netcongestie gaat over schaarse transportcapaciteit. Dat is iets anders dan een gewone stroomstoring.
“Een thuisbatterij lost netcongestie op”
Een batterij kan lokale pieken verschuiven, maar vervangt structurele uitbreiding en verbetering van het elektriciteitsnet niet.
“Iedere slimme batterij helpt automatisch”
Dat hangt af van de aansturing. Een batterij die op een ongunstig moment massaal laadt of ontlaadt kan juist een nieuwe piek veroorzaken.
Bronnen voor deze uitleg over netcongestie
Voor de technische en beleidsmatige basis van deze pagina gebruiken we onder andere informatie van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland en de Rijksoverheid.
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
RVO beschrijft netcongestie als een situatie waarin de gevraagde transportcapaciteit groter is dan de beschikbare capaciteit van het elektriciteitsnet. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen invoeding en afname.
Rijksoverheid
Voor informatie over de beëindiging van de salderingsregeling gebruiken we de officiële informatie van de Rijksoverheid.
Wat is netcongestie? Vooral een probleem van gelijktijdige pieken
Wat is netcongestie? Kort gezegd ontstaat het wanneer op een bepaald moment meer elektriciteit via een deel van het net moet worden vervoerd dan daar veilig mogelijk is.
Dat kan zowel door een hoge elektriciteitsvraag als door veel gelijktijdige teruglevering ontstaan. Het probleem gaat daardoor niet alleen over hoeveel energie we gebruiken, maar vooral ook over wanneer we die energie gebruiken of terugleveren.
Slimme energiesturing, eigen verbruik en batterijopslag kunnen helpen om individuele pieken te verschuiven. Tegelijkertijd blijven uitbreiding en versterking van het openbare elektriciteitsnet noodzakelijk.
Een thuisbatterij kan een bijdrage leveren aan slimmer energiegebruik, maar is geen zelfstandige oplossing voor netcongestie.
De grootste waarde ontstaat wanneer batterijcapaciteit en vermogenssturing goed aansluiten op het daadwerkelijke energieprofiel.
Veelgestelde vragen over netcongestie
Wat is netcongestie in eenvoudige woorden?
Netcongestie ontstaat wanneer op een bepaald moment meer elektriciteit via het elektriciteitsnet moet worden vervoerd dan de beschikbare kabels, stations of andere netonderdelen aankunnen.
Wat is het verschil tussen afname- en invoedingscongestie?
Bij afnamecongestie is de vraag naar elektriciteit te groot voor de beschikbare transportcapaciteit. Bij invoedingscongestie wordt juist te veel elektriciteit tegelijk teruggeleverd.
Is het elektriciteitsnet bij netcongestie altijd vol?
Nee. Congestie kan vooral op specifieke piekmomenten ontstaan. Buiten deze momenten kan er nog transportcapaciteit beschikbaar zijn.
Zorgt netcongestie voor stroomuitval?
Niet automatisch. Netcongestie gaat over een tekort aan beschikbare transportcapaciteit. Een stroomstoring is een ander probleem.
Kan een thuisbatterij netcongestie verminderen?
Een slim aangestuurde thuisbatterij kan individuele afname- en terugleverpieken verschuiven. Daarmee kan de batterij bijdragen aan een gelijkmatiger energieprofiel. Het landelijke congestieprobleem wordt er echter niet zelfstandig mee opgelost.
Kan een thuisbatterij netcongestie ook erger maken?
In theorie wel. Als veel batterijen op hetzelfde moment met hoog vermogen laden of ontladen, kan daardoor een nieuwe gezamenlijke piek ontstaan. Goede aansturing is daarom belangrijk.
Wat hebben zonnepanelen met netcongestie te maken?
In gebieden met veel zonnepanelen kan tijdens zonnige uren veel elektriciteit tegelijk worden teruggeleverd. Dat kan bijdragen aan invoedingscongestie.
Wanneer stopt de salderingsregeling?
De salderingsregeling stopt per 1 januari 2027. Vanaf dat moment kan teruggeleverde zonnestroom niet meer jaarlijks worden weggestreept tegen elektriciteit die op een ander moment van het net wordt afgenomen.
Wil je weten welke thuisbatterij bij jouw energieprofiel past?
Een goede thuisbatterij wordt niet alleen gekozen op basis van het aantal kWh. Zonneproductie, verbruik, laad- en ontlaadvermogen, netaansluiting en gewenste aansturing bepalen samen welke oplossing logisch is.
Met onze Quickscan krijg je eerst een indicatie van de systeemopbouw die bij jouw situatie kan passen.
